Przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności

5 sierpnia, 2025

W polskim systemie prawnym instytucja przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności odgrywa istotną rolę. Zdarzają się sytuacje, w których skazany – mimo wyroku – z ważnych powodów może uzyskać czasowe zawieszenie odbywania kary.


Spis treści:

  • Czym jest przerwa w odbywaniu kary?
  • Kiedy sąd musi udzielić przerwy? - przesłanki obligatoryjne
  • Kiedy sąd może udzielić przerwy? – przesłanki fakultatywne
  • Przerwa w karze – po jakim czasie można o nią wystąpić?
  • Jak przebiega procedura uzyskania przerwy?
    • Kto może złożyć wniosek?
    • Co powinno znaleźć się we wniosku?
    • Jak wygląda rozprawa i decyzja sądu?
    • Jak długo trwa przerwa?
    • Co po zakończeniu przerwy?
    • Czy można się odwołać?
  • Przerwa w karze a warunkowe zwolnienie
  • Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata?

Czym jest przerwa w odbywaniu kary?

Przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności to czasowe zawieszenie obowiązku odbywania kary przez skazanego. Choć formalnie pozostaje on nadal skazany, sąd dopuszcza przerwę w odbywaniu kary, z możliwością jej kontynuacji po ustaniu przyczyny – np. powrotu do zdrowia, usprawnienia sytuacji rodzinnej czy zakończenia pilnego obowiązku.
Jeśli jednak przeszkoda zostanie usunięta, skazany musi powrócić do zakładu karnego. W wyjątkowych przypadkach sąd może również warunkowo zwolnić skazanego z reszty kary.

Kiedy sąd musi udzielić przerwy? – przesłanki obligatoryjne

Zgodnie z art. 150 i 153 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, jeśli skazany cierpi na chorobę psychiczną lub inną ciężką chorobę, której leczenie wymaga warunków poza zakładem karnym, sąd obowiązkowo udziela przerwy w karze. Ciężka choroba to taka, której przebywanie w zakładzie może stanowić zagrożenie dla życia lub powodować poważne szkody zdrowotne.

Nasze usługi z zakresu prawa karnego:

Kiedy sąd może udzielić przerwy? – przesłanki fakultatywne

Zgodnie z art. 153 § 2 KKW, sąd może, lecz nie musi, udzielić przerwy, jeśli istnieją ważne względy rodzinne lub osobiste . To pojęcie nie jest precyzyjne – sąd wymaga jednak, by okoliczności miały charakter nadzwyczajny, a skazany mógł realnie przyczynić się do ich poprawy podczas przerwy. Przykładowo, konieczność opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, śmierć w rodzinie, poważne komplikacje życiowe lub znaczące straty materialne mogą stanowić uzasadnienie.

Przerwa w karze – po jakim czasie można o nią wystąpić?

Kodeks w art. 153 § 3 precyzuje, że nie można uzyskać kolejnej przerwy przed upływem roku od zakończenia poprzedniej. Oznacza to, że – jeśli istnieją nowe, poważne przesłanki – możliwe jest złożenie kolejnego wniosku nawet wcześniej, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach (np. klęska żywiołowa, nowa poważna choroba członka rodziny), chyba że wystąpiła choroba psychiczna, ciężka choroba lub inny wypadek losowy.

Jak przebiega procedura uzyskania przerwy?

Kto może złożyć wniosek?

Wniosek może złożyć skazany, jego obrońca, prokurator lub nawet dyrektor zakładu karnego. Wniosek składa się do sądu penitencjarnego właściwego dla zakładu, w którym odbywa karę (najczęściej sąd okręgowy, wydział penitencjarny).

Co powinno znaleźć się we wniosku?

Wniosek powinien zawierać:

  • dokładne dane skazanego,
  • uzasadnienie z podaniem przesłanki (zdrowotne lub rodzinne),
  • opisy sytuacji,
  • odpowiednie dowody – zaświadczenia lekarskie, akty zgonu, zaświadczenia o stanie rodziny etc.

Jak wygląda rozprawa i decyzja sądu?

Postanowienie o przerwie zwykle zapada na posiedzeniu, na którym obecni mogą być skazany, obrońca, prokurator, a także kurator lub dyrektor zakładu karnego. Sąd bada zasadność udzielenia przerwy, opinie zakładu oraz wszystkie dowody zgromadzone we wniosku.

Jak długo trwa przerwa?

Przerwa udzielona z ważnych względów rodzinnych lub osobistych może trwać maksymalnie jednorazowo do roku. Przerwy fakultatywne sumują się, ale łącznie nie mogą przekroczyć roku. Natomiast przerwa obligatoryjna – z powodu choroby – może trwać aż do ustania przeszkody.

Co po zakończeniu przerwy?

Po upływie terminu określonego w postanowieniu skazanego wzywa się do powrotu do zakładu karnego.

Czy można się odwołać?

Tak. Odmowę udzielenia przerwy można zaskarżyć zażaleniem do sądu odwoławczego w terminie 7 dni. Prokurator również może wnieść zażalenie, które musi być rozpatrzone w ciągu 14 dni.

Przerwa w karze a warunkowe zwolnienie

Instytucje te są powiązane, lecz różne. Przerwa to rozwiązanie czasowe – skazany wraca do reszty kary. Natomiast warunkowe zwolnienie z reszty kary  może nastąpić, jeśli przerwa trwa co najmniej rok i skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary, przy spełnieniu innych warunków prawnych (m.in. postawa, brak recydywy, pozytywna ocena).

Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata?

Prawidłowe przygotowanie wniosku ma kluczowe znaczenie dla jego uwzględnienia. Doświadczenie prawnika pomaga przygotować rzetelne uzasadnienie, zgromadzić dokumentację, a także zadbać o szczegóły proceduralne – właściwa prezentacja dowodów, terminowe wniesienie dokumentów i ewentualne zażalenia. To istotnie zwiększa szanse na uzyskanie przerwy lub warunkowego zwolnienia.

Przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności to realna instytucja, która umożliwia czasowe zawieszenie kary w przypadkach uzasadnionych ważnymi względami zdrowotnymi, rodzinnymi lub osobistymi. Art. 153 KKW przewiduje zarówno przerwy obligatoryjne (przy chorobie), jak i fakultatywne (przy trudnych okolicznościach). Ważne jest, by wniosek był poprawnie sporządzony i oparty na dowodach. Skorzystanie z pomocy adwokata znacząco zwiększa szanse na pozytywne rozstrzygnięcie – nawet już na etapie przygotowywania wniosku lub składanego odwołania. Kancelaria I&W Adwokaci z Lublina oferuje wsparcie w sporządzeniu wniosku lub reprezentacji przed sądem penitencjarnym – zapraszamy do kontaktu.

Wpis nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie. Zachęcamy do kontaktu telefonicznego z naszą kancelarią celem uzyskania porady prawnej.

Artykuły powiązane:

Zatrzymanie przez policję. Poradnik prawny

Areszt tymczasowy: zasady, procedura i prawa osadzonego

Kara ograniczenia wolności. Czym jest i jak wygląda jej wykonanie?

Wróć do aktualności
Kontakt

Umów konsultację

Zanim przejdziemy do rzeczy, musimy nieco bliżej poznać zakres wsparcia, którego potrzebujesz. Z myślą o tym, stworzyliśmy format Bezpłatnej Konsultacji, podczas której zapoznamy się ze sprawą, ocenimy realne możliwości i zaproponujemy kilka wariantów najbardziej optymalnych rozwiązań. Jak przebiega konsultacja?

01

Uzupełnienie formularza

Skorzystaj z formularza i opisz nam sprawę lub kwestię prawną, którą chcesz poruszyć.
02

Ocena przez zespół

Na tym etapie zapoznajemy się z dostarczonymi informacjami i rozważamy wszystkie możliwości udzielenia Ci wsparcia.
03

Kontakt w sprawie

Umawiamy się na spotkanie, aby omówić szczegóły i przedstawić Ci wszystkie niuanse.
04

Dalsze działania

Podejmujesz decyzję dotyczącą rozpoczęcia współpracy na przedstawionych warunkach, a my działamy skutecznie w Twoim imieniu!
envelopephone-handsetmap-markercrossmenu