Dozór elektroniczny (SDE) to alternatywna forma odbywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, która pozwala skazanemu przebywać w miejscu zamieszkania pod kontrolą elektroniczną. Kluczowe pytanie, które budzi wątpliwości, to czy kara odbywana w systemie dozoru elektronicznego liczy się do recydywy. Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy rozważyć dwa aspekty:
Zgodnie z Kodeksem karnym wykonawczym (k.k.w.), dozór elektroniczny przysługuje skazanym, którzy spełniają określone warunki. Można tu wyróżnić dwie sytuacje: przed rozpoczęciem wykonywania kary i w trakcie jej odbywania.
Kiedy można ubiegać się o dozór elektroniczny?
Osoba skazana może starać się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeśli:
Skazany przebywający już w zakładzie karnym również może ubiegać się o SDE, ale pod warunkiem, że jego dotychczasowa postawa w trakcie odbywania kary jest pozytywna.
Recydywa podstawowa (art. 64 § 1 k.k.) zachodzi, gdy sprawca skazany na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne, w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary, popełnia kolejne przestępstwo umyślne podobne do poprzedniego. W takim przypadku skazany może ubiegać się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego.
Recydywa wielokrotna (art. 64 § 2 k.k.) dotyczy sprawców, którzy byli już wcześniej skazani w warunkach recydywy podstawowej i odbyli łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności, a następnie w ciągu 5 lat po jej zakończeniu popełnili poważne przestępstwo (np. przeciwko zdrowiu, życiu, mieniu z użyciem przemocy). W takim przypadku nie ma możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego.
Nasze usługi z zakresu prawa karnego:
Osoba odbywająca karę w systemie dozoru elektronicznego ma znacznie większą swobodę niż osadzony w zakładzie karnym. Jeżeli popełni w tym czasie kolejne przestępstwo, może ono zostać uznane za popełnione w warunkach recydywy.
Dla recydywy podstawowej przestępstwo musi być podobne do wcześniejszego. Dla recydywy wielokrotnej musi należeć do katalogu określonego w art. 64 § 2 k.k.
Kluczowe znaczenie ma interpretacja, czy dozór elektroniczny spełnia warunek "odbycia kary pozbawienia wolności", o którym mowa w art. 64 k.k. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2022 r. (sygn. akt IV KK 198/22) orzekł, że:
„Odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego spełnia warunek ‘odbycia kary pozbawienia wolności’ w rozumieniu art. 64 § 1 k.k.”.
Oznacza to, że osoba, która przebywała na dozorze elektronicznym, a następnie popełniła kolejne przestępstwo spełniające ustawowe przesłanki recydywy, może zostać uznana za recydywistę.
Dozór elektroniczny liczy się do recydywy, jeśli spełnione są przesłanki z art. 64 k.k. Pobyt w systemie SDE jest traktowany jako odbycie kary pozbawienia wolności. Dlatego skazany, który popełni kolejne przestępstwo po odbyciu kary w SDE, może zostać uznany za recydywistę. Jednocześnie osoby skazane w warunkach recydywy wielokrotnej nie mają prawa ubiegać się o dozór elektroniczny.
Wpis nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie. Zachęcamy do kontaktu telefonicznego z naszą kancelarią celem uzyskania indywidualnej porady prawnej.
Artykuły powiązane:
Ile trwa uchylenie dozoru elektronicznego? Wszystko, co warto wiedzieć
Czy kasacja wstrzymuje wykonanie wyroku? Wyjaśniamy kwestie prawne
Ile trwa apelacja od wyroku karnego? Praktyczny przewodnik
Ile trwa uchylenie dozoru elektronicznego? Kiedy można się o nie starać? Jak wygląda procedura prawna i co zrobić, gdy sąd postanowi o cofnięciu zgody na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego? Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania.
Dozór elektroniczny (SDE) to forma odbywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, przy jednoczesnym monitorowaniu skazanego za pomocą specjalnych urządzeń, takich jak bransoleta elektroniczna. System ten pozwala na kontrolowanie miejsca pobytu osoby skazanej oraz przestrzegania nałożonych na nią obowiązków.
Zgodnie z zapisami Kodeksu karnego wykonawczego (Dz.U. 2024, poz. 706 – tj.), uchylenie dozoru elektronicznego może nastąpić w określonych sytuacjach, m.in. gdy:
1. Złożenie wniosku
Wniosek o uchylenie dozoru elektronicznego może złożyć:
Wniosek ten powinien zawierać uzasadnienie oraz wskazanie podstaw prawnych. Dokumenty należy złożyć do sądu penitencjarnego, który wydał postanowienie o udzieleniu zgody na SDE.
2. Rozpatrzenie sprawy przez sąd
Sąd penitencjarny, po otrzymaniu wniosku, analizuje jego zasadność. Może on:
3. Wydanie postanowienia
Po rozpatrzeniu sprawy sąd podejmuje decyzję. Jeśli uzna, że dozór elektroniczny powinien zostać uchylony, wydaje stosowne postanowienie i określa sposób dalszego wykonywania kary.
Nasze usługi z zakresu prawa karnego:
Czas trwania procesu uchylenia dozoru elektronicznego zależy od kilku czynników, takich jak:
Z reguły postępowanie trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Przepisy nie określają sztywnego terminu na rozpatrzenie wniosku, jednak w praktyce sądy dążą do jak najszybszego procedowania tego typu spraw.
Po uprawomocnieniu się decyzji o uchyleniu dozoru elektronicznego skazany ma obowiązek oddania urządzeń monitorujących, a sąd określa dalszy sposób odbywania kary. Może to oznaczać odbycie reszty kary w zakładzie karnym.
Kodeks karny wykonawczy przewiduje zarówno fakultatywne, jak i obligatoryjne przesłanki uchylenia zezwolenia na SDE.
Zgodnie z art. 43zab k.k.w., jeśli skazany nie przestrzega harmonogramu odbywania kary, np. nie powraca do miejsca odbywania dozoru w wyznaczonym czasie, sąd może cofnąć zezwolenie. W takich przypadkach każda sytuacja jest analizowana indywidualnie – istotne jest ustalenie, czy opóźnienie miało uzasadnioną przyczynę.
Natomiast art. 43zaa k.k.w. przewiduje sytuacje, w których sąd jest zobowiązany do uchylenia zezwolenia, m.in. gdy:
Skazany ma prawo do obrony i przedstawienia argumentów przemawiających za pozostawieniem go w systemie SDE. Przed wydaniem decyzji sąd analizuje okoliczności i musi stwierdzić, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do cofnięcia zgody na odbywanie kary poza zakładem karnym.
W momencie, gdy skazany dowiaduje się o wniosku o uchylenie dozoru (np. od kuratora), powinien przede wszystkim ustalić:
Tylko odpowiednie przygotowanie pozwoli skutecznie bronić się przed decyzją o uchyleniu dozoru elektronicznego. Błędem byłoby niestawienie się na posiedzenie sądu w tej sprawie – skazany ma bowiem jeszcze możliwość przekonania sądu, aby ten odstąpił od uchylenia zezwolenia, jeśli zachodzą „wyjątkowe okoliczności” przewidziane w art. 43zaa §2 k.k.w.
Jeżeli sąd wydał postanowienie o cofnięciu zgody na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego i zarządził przymusowe doprowadzenie skazanego do zakładu karnego, istnieje jeszcze możliwość odwołania.
Skazany może złożyć zażalenie w terminie 7 dni. Należy pamiętać, że dokument ten musi spełniać wymogi formalne oraz zostać złożony za pośrednictwem sądu, który wydał postanowienie. Sprawę rozpatrzy sąd apelacyjny, który ma obowiązek rozstrzygnąć wniosek w ciągu 7 dni od momentu otrzymania akt sprawy.
Dodatkowo skazany może zawnioskować o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia zażalenia.
Warto pamiętać, że jeśli raz uchylono zezwolenie na odbywanie kary w SDE, skazany nie może ponownie ubiegać się o ten sposób odbycia kary w tej samej sprawie.
Proces uchylenia dozoru elektronicznego nie ma jednoznacznie określonego terminu, jednak w praktyce trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Decyzję w tej sprawie podejmuje sąd penitencjarny na podstawie analizy wniosku i przedstawionych dowodów. Kluczowe znaczenie ma poprawne sporządzenie dokumentacji oraz odpowiednie uzasadnienie wniosku.
Wpis nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie. Zachęcamy do kontaktu telefonicznego z naszą kancelarią celem uzyskania indywidualnej porady prawnej.
Artykuły powiązane:
Czy dozór elektroniczny liczy się do recydywy? Wszystko, co warto wiedzieć
Czy kasacja wstrzymuje wykonanie wyroku? Wyjaśniamy kwestie prawne